NPO Radio 1

Zondag van 7 uur tot 10 uur

NPO2

Vrijdag om 19.35 uur

  • Sjouwen met zaad

    Merel_en_bessen_door_RuudSharp.jpg
    Merel in meidoorn door RuudSharp Bij deze nog bloeiende klit kun je al goed de weerhaakjes zien. Gefotografeerd door DirkSlijkhuis Mierenbroodje

    In de herfst zijn bomen en planten druk bezig met de voortplanting door hun zaden te verspreiden. Maar niet alle zaden kunnen op eigen kracht nieuw terrein vinden om zich te vestigen, zij schakelen hulptroepen in: dieren.

    Bessen bijvoorbeeld, lokken vogels door hun opvallende kleur. Vroege bessen zijn vaak rood of oranje, zodat ze mooi contrasteren bij het groene blad. Latere bessen zijn vaker blauw of zwart, waardoor ze beter opvallen tussen de geel wordende bladeren. Voor veel vogels is het nu één grote bessenschranspartij. En wat erin gaat, moet er ook weer uit, waardoor de zaadjes op de gekste plekken terechtkomen.

    De zaden van de grote klit hebben stevige, gekromde weerhaakjes waardoor ze blijven hangen in de vacht van grote grazers. De plant lokt de dieren door nú op z’n lekkerst te zijn. En terwijl de grote grazers zich tegoed doen aan de bladeren van de grote klit, raken ze bedekt met honderden zaden van diezelfde plant.
    De beesten hebben daar geen last van; over drie tot vier maanden zijn alle klitten uit de vacht gezakt of gevallen, en daar vinden de zaden dan nieuwe grond om in te ontkiemen.

    Mierenbroodje
    Sjouwen grote grazers onwetend met zaden rond, mieren doen dat héél bewust. Niet dat ze geïnteresseerd zijn in de zaadjes zelf, maar aan veel zaden kleeft een klein wit bolletje: een mierenbroodje, en daar zijn mieren dol op. Mieren slepen gemiddeld  twee meter met zo’n zaadje, maar sommige mierensoorten overbruggen wel 20 meter. De mieren slepen het zaad mee het nest in, en verorberen daar het mierenbroodje, dat boordevol voedingsstoffen zit. Het zaad wordt als grofvuil buiten het nest gezet en kan daar ontkiemen. Er zijn in ons land zo’n 200 plantensoorten die op deze manier de hulp van mieren inzetten om zich voort te planten.

    Een laatste groep rondsjouwers zijn eekhoorns, die geen winterslaap houden en dus druk bezig zijn een voorraad voedsel aan te leggen voor de winter. Beukennootjes, hazelnoten en tamme kastanjes zijn favoriet. De dieren verstoppen zóveel, dat ze lang niet alles kunnen terugvinden. En die vergeten nootjes en kastanjes, dáár groeien straks de nieuwe bomen uit.

    Geplaatst in: Fragment TV

Media